ERKEN DOĞUMDA A’DAN Z’YE BAKIM İHTİYACI

Türkiye’deki bebek olum oranı. gelişmiş Avrupa ülkeleriyle neredeyse oynı. Şehirden şehıre değişmekle birlikte ortalama binde yedi. Bu orana binde 25’ler seviyesinden gelindiğini hatırlatan Dr. Şarman, “Yine de prematürelik Türkiye’de bebek ölümlerinin en önemli nedeni ” diyor. Peki prematüre bebek ne demek? İlk tanım ‘beklenmedik bir şekilde, zamanından once doğmuş bebek’ oluyor. Hamilelik suresi 40 hafta ve 37’ncı haftadan sonraki doğumlar normal suresinde meydana gelmiş olarak kabul ediliyor. Bundan önceki donem ise prematüre bebek demek. Bu geniş şemsiyenin altına ise geç prematüre, prematüre, ileri prematüre ve yaşam sınırında prematüre’ tanımları giriyor. 34-37’ncı hafta meydana gelen doğumlara geç prematüre, hamileliğin 30-34 uncu haftasında doğan bebeklere prematüre deniyor.

İlk gruptaki bebeklerde genellikle ilaçta tedavi edilebilecek sağlık sorunları goruluyor. Prematüre bebekler ise yoğun bakım gereksinimi duyuyor ve güzel haber şu kı teknolojik gelişmeler sayesinde yaşama oranları yüzde 95 düzeyinde. Hamileliğin 28-30’uncu haftaları arasında aramıza katılan bebekler ileri prematüre olarak kabul ediliyor ve çok ciddi sağlık sorunları olabiliyor. Yaşam sınırında prematüre olarak tanımlanan anne karnında kalma suresi 24-26’lık hafta olan bebeklerin dünyaya tutunması ise tıptaki gelişmeler sayesinde mucize öyküleri barındırıyor. Bu bebekler, A’dan Z’ye her alanda yoğun bakıma ihtiyaç duyuyor. Örneğin, ciltleri henüz olgunlaşmadığı için cilt katmanları çok ince oluyor ve hızla sıvı kaybedebiliyorlar, bu do onların kaybedilmesine neden olabiliyor. Bunun onune geçmek için kuvözlerde özel nem ve ısı ortamları oluşturuluyor.

DOĞUM HAFTASI ÖNEMLİ

Prematüre bebeklerin akciğerleri hiç gelişmemiş olabiliyor ve dünyaya geldikten sonra haftalarca solunum makinesine bağlı olmak zorunda kalabiliyorlar. Hamileliğin 24-26’ncı haftasında kapanması gereken kalp damarı bebek daha erken cKjnyaya geldiği için açık kalabiliyor. Bu da kalbın akciğere kan pompalamasına bağlı olarak gelişen kalp akciğer yetmezliği anlamına gelebiliyor. İlaç ya da ameliyat ise duruma gore tercih edilen tedavi yöntemleri.

“Beynin ıç boşluklarının çevresindeki damarların çok hassas olduğunu biliyoruz. Burada aynı zamanda beynin ileri merkezlerine göç eden kök merkez hücreleri var. Beyin damarları çatladığında beynin için kan dolabiliyor. Bu durumdan kok hücreler de etkilenebiliyor yanı beynin ana hücreleri hasar alabiliyor. Hasara bağlı olarak da mentol gerilik ya da spastısıte gibi sorunlar oluşabiliyor. Beyin kanamasından kurtardığımız bebeklerde kanın seruma dönüşmesi, kuçuk pıhtıların beyinde su toplanmasına yol açması nedeniyle hidrosefalı yanı kafa büyümesi de görülebiliyor.”

Prematüre bebeklerde görülebilen diğer sorunlar da gelişmemiş sindirim sistemi. Enzimlerde, bağırsak hareketlerinde bozukluk olabiliyor ve bağırsaklarda meydana gelebilecek şişme, olume yol açabiliyor. Bu sorundan korunmak için anne sutu çok önemli. “Eskiden de anne şutunun onemı biliniyordu ama bu kadar hayatı olduğu anlaşılamamıştı ” diyen Dr. Şarman sözlerine. “Goruldu kı sadece anne sutu almış bebeklerin yaşam şansları farklı oluyor. Anne şutunun pek çok özelliği nedeniyle bebek enfeksiyonlardan ve bağırsak ölümlerinden korunmuş oluyor” diye devom ediyor.

NEDEN ERKEN?

Erken doğuma yol açan nedenlerin yüzde 20’si bilinemiyor. Ancak iyi bir gebelik takibi bazı sorunların erken saptanmasına ve prematüre bebek doğumunu önlemeye olanak veriyor. Nedeni bilmen prematürelikte ise anneye bağlı alkol-sigara kullanımı gibi nedenler, hamilelikte meydana gelebilen plasentanın erken yaşlanması, tansiyon yüksekliği, enfeksiyon ve çoklu hamilelik gibi durumlar ya da bebeğe bağlı sorunlar one çıkıyor.

Dr. Şarman’ın verdiği bilgilere gore prematüre bebek oranı değişmiyor, her 10 gebelikte bir goruluyor. Ülkemizde ise her yıl bir buçuk milyon bebek yaşama ‘Merhaba’ diyor. Bu orana gore prematüre doğan sayısı ise 150 bin civarında… 30 haftanın altında doğanların sayısı ise 30-40 bin dolayında. Dr. Şarman “Prematürelik toplum sağlığı açısından önemli bir konu. O nedenle bu konuya eğilmek ve bu bebekleri yaşatma oranlarını yükseltmek çok güzel” diyerek prematüre bebekleri ‘hasarsız’ yaşatmanın önemine de dikkat çekiyor.

DÜZELTİLMİŞ YAŞ HESABI

Prematüre bebeklerin yaş hesaplamaları, normal doğanlarla oralarındaki farkın ortaya konması için ‘düzeltilmiş’ olarak yapılıyor.

Yanı ıkı ay erken doğan bir bebek dünyaya geleli altı ay olsa bile gelişim açısından dort aylık bebeklere gore değerlendiriliyor. Hastaneden çıktıktan sonra evde bakımları da özen isteyen bu bebeklerde ortaya çıkan sorunların tedavisi için vakit kaybetmemek önemli. “Görme, işitme ve konuşmada sorun gözleniyorsa rehabilitasyona erken başlamak önemli” diye uyaran Dr. Şarman, şöyle devam ediyor:

“Prematüre bebek deyince evet akla once sorunlar geliyor ama ben olumlu yönlere odaklanılmosı gerektiğim duşunuyorum. Hastane ve bebeklik surecim çok iyi yaşamış, herhangi bir sorunu olmayan prematüre bebekler mucize yaratıyor. İçlerinde çok iyi piyano çalan virtüözler, doktorlar var. Eğer çocuğunuz hastane surecini, ilk yılını iyi atlattıysa o zaman önerim prematüre olduğu fikrini kafanızdan çıkarmanız. Çunku bazen çok aşırı korumacı olmak da davranış problemlerine yol açabiliyor.”

ŞU ANDAN BAŞKASINA SAHlP DEĞİLİZ

Hikayesini bizimle paylaşan bir başka anne de Merve Ozçelık. 31 yaşında. Tup bebek yöntemiyle dünya getirdiği ikizlerinden Fatma Zehra da sohbetimizin konuğu. Ozçelık hem kızının hem de yenıdoğan yoğun bakım ünitesinde geçen 137 gunun ardından kaybettiği oğlu Mustafa Turan’ın hikayesini içtenlikle anlatıyor.

“Hamilelik benim hayatımda çok kısa bir sureyi kapsıyor. Zaten normal hamilelik sureci olmadığı için sürekli bir kaygı hissediyordum” diye söze başlıyor. Hamleliğinin beşinci haftasında ıkız bebekleri olacağını öğrenmiş. Çok mutlu olmuşlar. “Hayalım hep buyuk masalar etrafında toplanan geniş bir aile olmaktı” diyor. Sonrası kaygılı olsa da hamileliğinin ilk haftaları keyifli geçiyormuş. Ta kı sekizinci haftada yaşanan kanamaya kadar. Bebeklerini kaybettiği korkusuyla hastaneye gittiklerinde ikisinin de yaşadığını öğrenince buyuk mutluluk yaşamışlar. Ancak hamileliğinin sonraki donemi için “Hiç kalkmadan yatacaksın” demiş doktoru. 16’ncı haftada rutin kontrol sırasında ise rahim açıklığı nedeniyle acil müdahaleye alındığını anlatıyor o gunu yemden yaşar gibi. Bebekleri dünyaya erkenden gelmeye karar verdiğinde o hamileliğinin 26’ncı haftasındaymış ve takvimler 30 Aralık 2014’u gösteriyormuş. Doğumun ardından ilk sorusu “Çocuklarım yaşıyor mu?” olmuş. Sonrası ise yenıdoğan bakım günleri… Dünyaya bir kilogram ağırlığında gelen kızı 69’uncu günde evine gidebilmiş, doğduğunda 700 gram olan oğlu ise 137’ıncı günde veda etmiş. Bu rakamların her biri, acı kaynağı onun için. Ancak etrafımızda dolaşan Fatma Zehra’yı izlerken o acıların izleri yok oluyor yüzünden.

Yaşıtlarını daha kolay yakalayan Fatma Zehra, bugünlerde takvime gore uç yaşını doldursa do düzeltilmiş yaşı nedeniyle tam olarak uç sayılmıyor. Merve Ozçelık, kendisi gibi bu sureci yaşayan annelerle bir araya gelmek amacıyla derneğe uye olduğunu anlatıyor bir taraftan da. Kızı etrafımızda bisikletle dolaşırken “Nasıl bir annesiniz? Çok korumacı mısınız?” diye soruyorum söyleşinin sonunda. O da “Evet zorlu günler geçirdim. Ama çok korumacı bir anne değilim. Biz çocuğumuzla anı yaşıyoruz açıkçası. Çunku, şu andan başkasına sahip olamadığımızı gösteren şeyler yaşadım” diye cevap veriyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir